ความเป็นมาและความสำคัญ ของการคัดเลือก อสม.

หลักการและกลวิธีสาธารณสุขมาตรฐานได้นำมาใช้ในการพัฒนาและแก้ไขปัญหาสาธารณสุขของประเทศไทยตั้งแต่ปี 2521 มาจนถึงปัจจุบัน โดยเน้นหลักการการมีส่วนร่วมและการพึ่งตนเองด้านสุขภาพของประชาชน มุ่งหมายให้ประชาชนมีความสามารถแสดงบทบาทในการดูแลสุขภาพตนเอง ครอบครัว ชุมชน สังคมและสิ่งแวดล้อม โดยชุมชน เพื่อชุมชนได้อย่างยั่งยืน ด้วยจิตอาสา เต็มใจและจิตสำนึกที่ีมีความศัทธาและมุ่งมั่นในการพัฒนา จากการดำเนินการที่ผ่านมานับว่าประสบผลสำเร็จในการร่วมมือแก้ไขปัญหาสาธารณสุข ในภาคส่วนต่างๆ ที่เกี่ยวข้องได้เป็นอย่างดี ทั้งภาครัฐ ท้องถิ่น และประชาชน และพบว่ากำลังหลักที่มีส่วนร่วมสำคัญ มีความใกล้ชิดกับชุมชนมากที่สุด คือ อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) ซึ่งเป็นผู้ที่ได้รับความไว้วางใจจากสมาชิกครัวเรือน 10-15 หลังคาเรือน ในการเป็นตัวแทนเข้ารับการพัฒนาศักยภาพ การดูแลสุขภาพทั้งของตนเอง บุคคลในครอบครัว ชุมชน สังคมและสิ่งแวดล้อม ปัจจุบันมี อสม. ที่ได้รับการพัฒนาและขึ้นทะเบียนแล้วถึง 1,047,800 คน พร้อมทั้งมีการปรับปรุงรูปแบบ/วิธีการดำเนินงานดูแลสุขภาพให้มีความสอดคล้องเหมาะสมกับบริบทที่มีการเปลี่ยนแปลงไป สามารถนำนโยบายไปสู่การปฏิบัติในระดับชุมชนได้เป็นอย่างดียิ่ง และด้วยความต่อเนื่องยาวนานกว่า 35 ปี รวมทั้งความมุ่งมั่นเสียสละในการทำงานทำให้ผลงานของ อสม. เป็นที่ประจักษ์และยอมรับของสังคมโดยทั่วไป เกิดองค์ความรู้ นวัตกรรมที่มีคุณค่าและยังประโยชน์แก่ประเทศชาติอย่างมากมาย

กระทรวงสาธารณสุขได้ออกระเบียบกระทรวงสาธารณสุขว่าด้วยอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน พ.ศ. 2554 ซึ่งให้ความหมายของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านว่าบุคคลที่ได้รับการคัดเลือกจากหมู่บ้านหรือชุมชนและผ่านการฝึกอบรมตามหลักสูตรฝึกอบรมมาตรฐานอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านที่คณะกรรมการกลางกำหนด ได้แก่
1. อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน
2. อาสาสมัครสาธารณสุขกรุงเทพมหานครซึ่งปฏิบัติงานด้านสาธารณสุขในเขตกรุงเทะมหานคร
3. อาสาสมัครสาธารณสุขอื่นตามที่กระทรวงสาธารณสุขกำหนด